Een Nieuwe Kijk Op .... Ilja

Vroeger was ik trainer. Mijn 'werkplek' waren hotels, conferentieoorden, stekjes op de hei ... Iedere week ontmoette ik tientallen nieuwe mensen waar ik dan een paar dagen intensief mee optrok. Bijzonder intens vaak, dat wel.

Als gedragswetenschapper gaf ik trainingen over verschillende business-thema’s. Sales, onderhandelen, invloed, leiderschap. Ik werkte vanuit modellen, theorieën of systemen om mijn deelnemers uit te leggen hoe het zou moeten. Daar was ik best goed in: ik kon heel goed modellen, gedrag en de praktijk die zichtbaar werd in de trainingsruimte aan elkaar koppelen. Ik kon me ook goed inleven in de dagelijkse werkpraktijk van de deelnemers. Ik kon goed luisteren naar hun voorbeelden en die weer inpassen in het model wat ik geacht werd over te brengen.

Wat ik niet had, was eigen ervaring op het terrein waar de training over ging. Ik was geen leidinggevende, ik was geen doorgewinterde onderhandelaar en ik was niet gewend om in complexe omgevingen invloed uit te oefenen. Met sales had ik wel ervaring, maar het was niet mijn day-job. Als trainer was mijn referentiekader de theorie of het model waar de training over ging…

Omdat de programma’s die ik uitvoerde altijd in-company waren, waren de deelnemers min of meer verplicht ze te volgen. Ik werd handig in het omgaan met de weerstand die dat soms opriep. Dat werd erg gewaardeerd door de opdrachtgever: ik wist de mensen in de zaal te houden en, nog beter, ook nog een goede evaluatie te krijgen. Missie geslaagd.

In veel trajecten was het de bedoeling dat een hele afdeling, of alle mensen met dezelfde functie, een bepaald programma volgden. Dan ‘moest’ iedereen, al was het maar om dezelfde taal te spreken. Het creëren van die ‘zelfde taal’ was mijn taak.

Naarmate ik meer ervaring had, merkte ik dat in dit soort trajecten er altijd een paar mensen waren die stil bleven in de groepsbijeenkomsten. Waar ik eerst uit alle macht probeerde hen ook te overtuigen van het model, ontstond gaandeweg met deze mensen een wederzijdse deal: “ik laat jou met rust, dan laat jij mij met rust”.

Dit waren meestal mensen waarvan gezegd werd dat die ‘te senior’ waren voor het programma. Of mensen die ‘het zonder dit programma ook al heel goed deden’. Of mensen die ‘eigenlijk onhandelbaar waren dus kijk maar wat ze meepakken’.

Wat ik leerde was dat dit juist de mensen waren die vanuit hun positie de betrekkelijkheid van een model doorhadden. Die veel meer zicht hadden op de complexiteit van hun dagelijkse realiteit en wisten dat alles wat ik vertelde oneindig veel te simpel was. Ieder model vereenvoudigt de werkelijkheid en het blind volgen ervan brengt je niet altijd het beloofde succes. Wel kan het best handig zijn als je zelf weinig houvast hebt doordat je nog niet zoveel ervaring of talent hebt. 

Naarmate ik handiger werd in het toepassen van die modellen, ging ik ook beter zien waar de eindigheid ervan lag. En ging ik mensen soms verbieden om een model toe te passen, omdat ze een talent meebrachten wat door geen enkel model vervangen kon worden.

Ik werd op dat spoor gezet door die stille deelnemers. Die mensen die meer of minder beleefd een compleet opleidingstraject uitzitten zonder dat ze zelf gevoed worden of zichzelf gespiegeld zien. Die voor een paar dagen de modellen volgen maar daarna gewoon weer hun eigen talent en professionele intelligentie inzetten. Aan die mensen zeg ik nu: sorry dat ik jullie niet meer kon bieden. Het spijt me dat jullie hebben moeten toezien hoe jullie werkelijkheid werd versimpeld, om het toegankelijk en maakbaar te maken. Het spijt me ook dat je jezelf (tijdelijk) in bochten hebt moeten wringen om je talent in een model te laten passen. Ik hoop dat je in ieder geval het eten lekker hebt gevonden….

Met Verandermanagement Voorbij ben ik nu in de gelukkige omstandigheid waarin we volledig maatwerk kunnen leveren aan onze klanten, waarbij we recht kunnen doen aan ieders talent. Wat een rust om niet te hoeven duwen en modelleren, maar te kunnen werken met wat er al is en daarop aan te sluiten!